Dzień dobry! Przed wami ogromna katapulta, którą zbudowaliśmy,
w ramach rozrywki, podczas covidowego lockdownu.
Nie mam pojęcia, do czego jej użyć,
ale może coś wymyślimy, bo w tym programie
szukamy odpowiedzi na ważne pytanie.
Co jest nie tak z Francuzami?
Na wstępie zaznaczę, że lubię Francję.
Hammond też.
May uważa, że przydaje się tylko
jako transfer do Włoch.
Ale w jednym się zgadzamy.
Francuzi bywają dziwni.
Żyjemy w dość homogenicznym świecie.
Jemy te same potrawy,
nosimy te same ubrania
i robimy te same rzeczy.
Ale nie we Francji.
Francja jest inna.
Większość leków przyjmują tu doodbytniczo.
Ludziom w biurach prawo zabrania
jedzenia lunchu przy biurku.
Trzeba wyjść w odpowiednie miejsce.
Ketchup jest zakazany w szkołach, ale jeszcze w latach 80.
dzieci mogły pić alkohol
do szkolnych obiadów.
Francuscy piekarze muszą zawsze być w pogotowiu,
bo nie może zabraknąć croissantów i bagietek.
Francuscy piłkarze też są niezwykli.
Często mewy...
podążają za łodzią,
bo oczekują,
że zaraz sardynki wpadną do morza.
Francuzi mają wyrażenie oznaczające „mieć farta”.
To „Avoir le cul bordé de nouilles”,
czyli „mieć tyłek pełen klusek”.
Dziwne, że mają tam miejsce na tabletki.
Ta dziwaczność najbardziej odznacza się jednak na drogach.
Francuskie auta zawsze były dziwne.
Bezpardonowo niekonwencjonalne.
Z tego panteonu dziwactw
postanowiłem kupić...
Model Citroën CX Safari.
Niełatwo było go znaleźć, bo większość przerobiono na kampery,
ale warto było szukać.
To prawdopodobnie najbardziej francuskie
z istniejących francuskich aut.
Na przykład kierunkowskazy. Włącza się je tutaj.
Ale to daleko od kierownicy,
więc kierunkowskaz nie wyłącza się sam
po manewrze skrętu.
Radio natomiast znajdziemy w pionowym panelu między siedzeniami.
To nie problem, ale...
Jeśli w trakcie jazdy
podgryzasz sobie pain au chocolat i kawałek ciasta
odpadnie, co jest nieuniknione,
to wpadnie do odtwarzacza kaset
i zepsuje przyjemność
słuchania piosenek Vanessy Paradis,
które sobie puściłeś.
Tak jakby inżynierowie Citroëna
podglądali, co inni robią w latach 70.,
i zrobili wszystko na opak.
Nawet pedał hamulca jest dziwny,
bo to właściwie przełącznik. Albo włączasz,
albo wyłączasz hamulce. Naprawdę nie sposób
dobrze ich użyć.
Po dotarciu do celu łatwiej skopiować...
George'a Michaela.
Ja wybrałem to.
Oto Matra Murena.
Model z lat 80. Dwumiejscowe auto sportowe z silnikiem pośrodku.
Tyle że... ma trzy siedzenia.
Może to na wypadek,
gdyby moja żona i kochanka
chciały wspólnie wybrać się ze mną na przejażdżkę.
Sportowe też za bardzo nie jest,
bo ma maleńki silnik 1.6
o mocy jedynie 88 koni mechanicznych.
Nie rozumiem tego. Matra zbudowała pociski Exocet.
Są potwornie szybkie. A to...
nie bardzo.
A ta nazwa?
Wszyscy inni nazywają samochody
od pięknych zwierząt, jak Jaguar i Mustang, albo od wiatrów:
Khamsin, Scirocco.
Ale Matra wybrała nazwę Murena,
co po łacinie oznacza:
„syn plebejskiej rodziny, który lubi węgorze”.
„Przejrzeliśmy wszystkie słowniki świata
„i znaleźliśmy nasze słowo.
„Nikt tego nie zrozumie,
„nie da się znaleźć dziwniejszej nazwy. Musimy ją zostawić”.
To auto nawet się nie umywa
do samochodu, który kupił May.
Bonjour, widzowie.
W roku 1998
Renault nakazało inżynierom stworzyć duże, luksusowe coupé.
Coś w stylu serii 6 BMW.
Wymyślili właśnie to.
Avantime.
Prawie całe zrobione z plastiku.
Wygląda, jakby naszkicował je ośmiolatek,
który kocha szybkie pociągi.
Nie ma tradycyjnej deski rozdzielczej,
a jedynie cyfrowe komunikaty,
wiszące sobie mniej więcej tu.
Spójrzcie, jak wielka jest deska.
Całe połacie przestrzeni.
Jeśli musisz wytrzeć zaparowaną szybę,
nie dosięgniesz jej.
Odnoszę wrażenie, że gdyby inżynierom Renault zlecono
zaprojektowanie nowej rasy psa,
doprawiliby mu łeb do tyłka,
a na przód dali dwa ogony.
Nie umieliby stworzyć normalnego psa.
Nawet drzwi są tu dziwne.
Głownie dlatego, co sprawdziłem,
że każde ważą więcej od Kylie Minogue.
Są bardzo ciężkie.
Chwalą się, że to najcięższe drzwi na świecie.
To powód do dumy?
Poza tym średnio się otwierają. Dalej nie pójdą.
Uchylają się tylko.
Jeśli staniesz na wzniesieniu,
czeka cię spory wysiłek.
Ja cię pierdolę.
Renault ma długą historię projektowania dziwadeł.
Na przykład w latach 50.
stworzyli to.
Wygląda zwyczajnie, ale gdy się mu przyjrzeć,
wszystko jest w nim na odwrót.
LE KIEROWNICA - LE BAGAŻNIQUE
Ten model i tak prezentuje się konwencjonalnie
w porównaniu z tym.
To Leyat Hélica.
Ktoś uznał: „Nie, po co nam napęd na koła?
-„To zbyt oklepane”. -Tak.
„Zamiast tego walniemy sobie śmigło”.
Pomyśl, że jedziesz sobie przez centrum miasta.
Co by się stało...
Jeśli potrącisz kogoś zwykłym autem,
może być kiepsko.
Ale jeśli potrącisz go tym...
Będą latać nerki,
wątroba, jelita...
-„Jezu, leci kolejny organ”. -Pomyśleli o tym.
Mają to wielkie śmigło,
ale dodali też siatkę,
żeby nikt nie wsadził dłoni ani głowy.
Nie da się. Widzicie?
Całkowicie...
Ma siedzenie z tyłu?
Dwumiejscowy, nie to, co twoja matra.
Wsiedlibyście do środka,
wiedząc, że nie macie nad tym żadnej kontroli?
Auto z samymi pedałami. Nawet nie jak samolot,
gdzie są dwa stery.
-Szaleństwo. -Po prostu siedzisz.
Według mnie to genialne.
-Poważnie. -Słuchaj,
podziwiam to auto, ale...
przedstawili je w Jak zostać milionerem?
„Mam pomysł na nowy środek transportu”.
-Chwileczkę. -Myślicie, że działa?
Jestem tego pewien.
Patrzcie na to.
Nie zapala się go kluczykiem. Trzeba pogrzebać.
„Jedź” i „Cofaj”. Wycofam.
Rozgrzejesz go?
Dobry stopień sprężenia. Gotowy?
Nie wiem, co się stanie!
-Masz stopy na hamulcu? -Jak mam być gotowy?
-Tak. -Nie rusza się.
-Wszystko jest. Dawaj. -Gotowy?
-Nie ruszyło. -Spróbuj znowu.
-Jest styk? -Tak.
-Iskra? -Jest.
-Stopy na hamulcu? -Tak.
Zrobię to.
-Nie pojedzie. -Gotowy.
Myślałem, że się uda.
Słownikowa definicja rozczarowania.
Nadałby się na karetkę albo wóz strażacki.
-Genialne. -Tak.
-Przepustnica? -Ustawiona.
-Jedziemy. -Tak.
„Bez obaw,
wysłaliśmy już z pomocą Monsieur Hélicę”.
„Spokojnie. Duży ten pożar?”.
Zaraz.
„Jak ból w klatce piersiowej? Lepiej czy gorzej?”
Iskra.
Słabo by było, gdyby zgasł na światłach.
„Przepraszam, muszę tylko...”
To praca dla dwóch osób.
Jest w dobrej pozycji.
Dobrze, jedziemy.
Już!
Chyba się przejadę!
-Co? -Przejadę się!
Ty? Uciekajcie, jeśli życie wam miłe!
Po oficjalnej premierze tego auta aż 600 osób zgłosiło chęć kupna.
Sześćset żyjących istot ludzkich,
potrafiących wiązać sznurówki i korzystać z toalety,
chciało kupić coś takiego.
Niewiarygodne, że inni nie podłapali pomysłu.
W środku jest zaskakująco głośno.
Może to dlatego.
Podobno wyciąga 170 km/h.
Chyba stać go na więcej.
Dawaj!
Ludziom chyba znudziły się
te ciągłe wypadki, więc przejdźmy dalej.
Nawet pozornie normalne francuskie auta
po bliższej inspekcji zwykle okazują się
nieco dziwne.
Spójrzmy na model Renault 4.
Proste auto jak na swoje czasy, ale...
Po tej stronie odległość między kołami to 239 cm,
a po drugiej to 233 cm.
Czemu?
Nie mam pojęcia.
Jest też Renault 21.
Niby nudny, ale taki nie jest.
W modelu o pojemności 1,7 litra silnik umieszczono w poprzek,
a w modelu dwulitrowym
jest wzdłuż.
A więc trzeba było
dłuższych błotników, maski i zupełnie innej ramy...
-Hammond się rozbił? -Tak.
No więc to było skomplikowane
i drogie rozwiązanie
nieistniejącego problemu.
I nadal to robią.
To zupełnie nowy peugeot 208.
Z jakiegoś powodu zamontowali kierownicę
pod deską rozdzielczą,
więc trzeba być prawdziwą chudzinką,
żeby wcisnąć pod nią nogi.
Czemu?
Jest też Citroën 2CV, którego nienawidzę.
To auto zapowiedziało całe zło świata.
Weganizm, cyklistów,
liberalnych demokratów, ludzi dzielących się „swoją prawdą”.
Jest tylko jedna prawda. Zgodnie z nią to auto jest straszne.
Nie jest tragiczne.
To praktyczny, sensowny samochód,
który wytrzymał próbę czasu.
Przeżył wojnę i uwolnił francuskich chłopów.
Wspaniale. Teraz jest ikoną.
Nie ma nic bardziej francuskiego. Jeśli masz knajpę,
kręcisz film albo coś malujesz,
i chcesz oddać francuski charakter...
Dodaj 2CV.
Nie da się opuścić szyb. Patrz, to głupie.
Takie okna są w samolotach.
-To zupełnie... -Samolotach?
Nigdy nie leciałem...
Mój samolot ma właśnie takie.
To wspaniały samochód. Wszystko dopasowane do potrzeb.
Nie znoszę tego wyrażenia.
-Ale tak jest. -Cześć.
-Gdzie hélica? -Zarekwirowana.
-Nie smućmy się. -Ja się nie smucę.
Nie ma sprawy.
Nawet ja przyznam, że 2CV ma ciekawe zawieszenie.
Producent twierdzi,
że można go zrzucić z helikoptera z wysokości 150 m,
a sprężyny zamortyzują uderzenie.
Naprawdę?
Sprawdźmy.
Co teraz?
Puszczaj!
Leci.
Wszystko wskazuje na to,
że coś źle przeczytałem.
Jest napisane: „Zawieszenie jest tak elastyczne,
„że można jechać po zaoranym polu
„z jajkami na siedzeniu, a nawet się nie potłuką”.
Czego nie zrozumiałeś?
Myślałem, że „oeuf” to po francusku „helikopter”.
Ale...
Wtedy uznaliśmy, że chyba trzeba zmienić temat
i przyjrzeć się stosunkowi Francuzów do ich aut.
Postrzegają je zupełnie inaczej,
niż my swoje.
Gdybym jechał teraz
swoim autem, uznałbym, że to miejsce
jest zbyt małe,
i szukałbym dalej.
Ale Francuz zrobi inaczej.
We Francji to powszechny manewr.
Tak się parkuje.
Ludzie stają tak każdego dnia
na wszystkich ulicach Paryża.
To właśnie z tego powodu
Renault 5 było pierwszym na świecie autem
z giętkimi zderzakami.
To nie wszystko. Kupiłem sobie zmywarkę.
Jak widzicie, nie mieści się do bagażnika.
Jako Brytyjczyk
kupiłbym mniejszą zmywarkę
albo wypożyczył większy samochód,
albo zamówił sprzęt z dostawą.
A co zrobi Francuz?
„Merde”.
Auto się zatrzymało?
Tak. Czy jestem blisko celu?
Tak.
No to zaparkowałem.
W przeciwieństwie do reszty świata,
we Francji auto nie jest
symbolem statusu.
Jeśli kupisz drogie auto, uznają cię za burżuja.
A jeśli jeszcze o nie dbasz?
Obrzydliwe.
Potwierdza to świat piłkarskiej Premier League.
Oto zdjęcie Williana, Brazylijczyka,
w jego bentleyu.
Tutaj Ibrahimović,
Szwed, i jego lamborghini.
Özil, Niemiec, ma porsche.
Brytyjczyk Marcus Rashford jeździ podkręconym range roverem.
A tutaj zdjęcie Kantégo z Francji
w mini cooperze.
Trochę go poobijał, pewnie przy parkowaniu.
Zapytacie: „A co z prezydentem?
„Na pewno nie jeździ
„małym hatchbackiem”.
Błąd! Pokażę wam teraz
zdjęcie prezydenta Mitteranda
w renault 5!
Spójrzcie!
„Nie, nie mam szofera i nie potrzebuję dużego auta.
„To odrzucające burżujstwo.
„Jak to się mówi...
„Ohyda”.
Dlatego żadna francuska marka
nigdy nie wypuściła na rynek SUV-a.
Amerykanie owszem, Japończycy też.
Szwedzi.
Niemcy i my.
Nawet Włosi.
Ale nie Francuzi.
Oni uważają,
że do wjechania na takie wzgórze
wystarczy zwykły samochód rodzinny.
Ostatnio rozmawiałem z Francuzką pracującą u nas w biurze.
Mówiła, że jej rodzice nigdy nie sprzedali samochodu.
Kupili renault 5, jeździli, aż się zepsuło,
oddali na złom. Kupili renault clio, też je zajeździli
i dali na złom.
I tak dalej.
Nie martwić się, za ile pójdzie twoje używane auto,
to wielka wolność.
We Francji jedynie 4% kierowców
myje samochód ręcznie.
Jedynie 4%.
We Francji nie wstaniesz w niedzielę rano
i nie zaczniesz myć auta
na podjeździe, bo sąsiedzi cię znienawidzą.
Tyle razy wstawałem w niedzielę, żeby umyć swój...
Pomogę mu trochę.
Cudownie.
Merci, monsieur.
Patrzę sobie na samochód Hammonda.
Jeremy wgniótł mu tył.
I krzywię się, bo jestem Brytyjczykiem.
Ale dla Francuzów to normalny wygląd auta.
Wjeżdżamy do lasu.
Ominę to drzewo?
Jadę sobie własnym autkiem,
dążę prosto do celu.
Gdybym wjechał tu dwuipółtonowym mercedesem klasy G,
martwiłbym się, że go zarysuję.
Ale wjechałem tu vanem.
Dla Francuzów lakier to opakowanie,
w którym dostają nowe auto.
Kiedy miałem 17 lat,
byłem na wymianie we Francji
i mieszkałem u Francuzów. Mieli syna w moim wieku.
Kupili mu nowiutkiego fiata pandę.
Nowy samochód.
Siedzieliśmy sobie kiedyś na dworze.
Brat tego chłopaka, pięciolatek, rzucał kamieniami
prosto w samochód,
a lakier odpryskiwał.
Gdybym to był ja,
siedemnastolatek z nowym autem? Zatłukłbym go na śmierć
dowolnym narzędziem.
Ale on się nie przejmował.
„Rzuca sobie kamykami w samochód.
„Odpadający lakier wydaje miły dźwięk”.
Co?
W połowie trasy
pokazałem najlepszą sztuczkę, jaką potrafi Citroën Berlingo.
To John!
Kiedy już zniszczyłem ręczny,
wjechaliśmy niemal na tor wyścigowy.
Udowadniamy, że wszechstronność samochodu
i jego możliwości zależą od tego,
jak mało dba o niego jego właściciel.
Nie przejmujcie się odgłosami.
To nic nie znaczy.
Każdy Francuz robiłby tak
na wyścigu w Afryce
w renault 4 swojej mamy.
Nie zapominajmy,
że to Francuzi wymyślili wyścigi wytrzymałościowe.
Rajdy Paryż-Pekin,
Paryż-Dakar
i wszystkie wyścigi przez Afrykę.
Co najważniejsze,
jeździli w nich swoimi własnymi autami.
Tak wyboiście, że aż się Galowie trzęsą.
Na razie jazda to bagietka z masłem.
Monsieur May!
Dalej.
Matko. Merde.
Bonjour, monsieur.
Im bliżej było szczytu,
tym ciężej.
To może być kłopot.
Szyba pękła.
Dobrze, tędy.
O nie, moja zmywarka.
No cześć.
Moje auto bez problemu przejedzie.
Nie rozumiem. Po co mi G klasa?
Merde.
Allez!
Chryste! Kurwa! Jasna cholera!
Straciłem sterowane elektrycznie lewe lusterko,
ale to ręczne przetrwało.
Nie mogę otworzyć drzwi, żeby ustawić lusterko,
ale to nic, bo już go nie ma.
Kiedy dostojne wzgórza Walii
kąpały się w popołudniowym słońcu,
dotarliśmy do końca naszej przejażdżki.
Hammond.
-Kurczę, coś takiego. -Patrz na ten widok.
-Niesamowite. -Patrz na to.
Jest nawet domek.
Jak część zabawkowej kolejki.
-Cudo. -Przepięknie.
A to kto?
-Bonjour, monsieur. -Spójrzcie na to.
Niesamowite, co?
Powiem wam, co jest ciekawe.
Ekipa dotarła tu autami z napędem na cztery koła.
-Tak. -Ale my też tu jesteśmy.
-Właśnie. -Tak.
Nie obyło się bez strat.
-To drobnostki. -Lekka patyna.
Tak już się dzieje.
Francuzi chyba mają rację.
Chyba tak.
-Chwileczkę. -Co?
Twoja zmywarka.
Jezu. Hammond we mnie wjechał.
Przepraszam.
Gdzie otwiera się bagażnik?
-W drzwiach? -Tak.
-Jasne. -Jest to wada konstrukcyjna.
Następnego dnia we własnych autach ruszyliśmy
do następnego celu.
Po drodze zaczęliśmy rozumieć, że ich nietypowość
dodaje im uroku.
Przecież nikt nie potrzebuje dwóch wycieraczek.
A spryskiwacz umieszczasz w samej wycieraczce,
bo czemu nie?
To coś nowego, intrygującego.
A lusterka boczne?
Są świetne i tak futurystyczne,
że wykorzystano je w autach Aston Martin Vantage,
Venturi Atlantique, Renault Sport Spider,
Lotus Esprit,
Jaguar XJ-220 i większości modeli marki TVR.
Z jednej strony kierownica jest typowo francuska.
Dziwna. Ma jedną szprychę,
dużą odległość do mostka i płaski dół.
Z drugiej strony
jest świetna. Ma idealny rozmiar, grubość, średnicę
i dobrze widzę kontrolki, bo nie zasłaniają ich szprychy.
Dzięki tej dziwności auto podoba ci się bardziej.
My to widzimy jako przekorność, ale tak naprawdę to innowacja.
Francuzi są pionierami motoryzacji.
Na pewno nie my.
My zrobiliśmy Morrisa Marinę.
Nie tylko samochody są dziwne.
Przepisy drogowe też bywają nietypowe.
Francuzi poszli na przekór wszystkim i uznali,
że białe reflektory są słabe
i trzeba je zmienić na żółte.
Lubisz słuchać muzyki podczas jazdy?
Według przepisów 35% piosenek
we francuskim radiu
musi być francuskie.
To tak powinno brzmieć
czy może un morceau de pain au chocolat
wpadł mi do radia?
To wytwór kraju, który dał nam Debussy'ego i Messiaena.
Kocham we Francuzach ich niedbałe podejście
do znaków drogowych. Spójrzcie na ten.
Pełno takich we Francji.
Mówi on, że ratusz jest w jedną stronę,
a wszystko inne, „toutes directions”,
jest tam. Indie, Paryż,
Kamczatka, dokądkolwiek jedziesz, wszystko jest tam.
Mają też problem z rondami.
Wszędzie indziej na świecie
samochody już będące na rondzie mają pierwszeństwo.
Ale nie we Francji.
Postanowili, że będzie odwrotnie.
Samochody na rondzie zatrzymują się, by wpuścić kolejne.
Właśnie tak.
Proszę.
Czemu uznali, że tak powinno być?
Celem rond jest uniknąć właśnie tego.
Wiecie, że połowa rond świata znajduje się we Francji?
To prawda?
Połowa rond świata jest w kraju,
który nie rozumie ich koncepcji?
Tak, to fakt.
To nie działa.
Chciałbym w końcu się ruszyć.
Tak to się kończy.
Jeżdżę po rondzie po francusku, żeby się przekonać...
Co mnie to? Zablokowałeś drogę.
Tak to się kończy.
Ruchy!
Tak właśnie się dzieje...
Hammonda atakują tubylcy. Nawet ich rozumiem.
Dupa w troki!
W końcu wzięliśmy dupę w troki,
bo nadszedł czas na najbardziej francuską rzecz na świecie.
Lunch.
Przy jedzeniu omówiliśmy kolejny aspekt tej kultury.
LE STARA PIEKARNIA
Mogę ci coś pokazać, Hammond?
Jak widzisz,
to lista francuskich filozofów na Wikipedii.
Boże!
-Nie kończy się. -Jestem dopiero na „G”.
To w sumie lista obywateli Francji.
-Niesamowite. -Dalej się ciągnie.
Pewnie australijska lista jest krótsza.
Jestem w szoku.
We Francji filozofia to przedmiot obowiązkowy
w szkołach średnich.
-Dla wszystkich? -Tak.
Mówię o tym, bo czytałem książkę, której autorem jest
Roland... Jak to się wymawia?
Dobry duszku, jak to się mówi?
Tak.
W książce pisze on:
„Auta są odpowiednikiem wielkich gotyckich katedr.
„To najwybitniejsza kreacja epoki,
„z pasją tworzona przez artystów
„i przyswajana jako obraz i przedmiot
„przez ludność, która postrzega ją
„jako obiekt czysto magiczny”.
Inny styl recenzji motoryzacyjnej.
My zwykle mówimy o maksymalnej prędkości.
-Ile do setki, o cenie. -Czy rzuca tyłem.
Kilka głupich porównań.
-I wracamy do studia. -Gotowe.
Przeczytam jeszcze kawałek.
„W Citroënie odnajdujemy początki nowej fenomenologii,
„a mianowicie zbioru, odejścia od świata, w którym części się łączy,
„do świata, w którym się je zestawia”.
W ile dobija do setki?
Nie wspomniał.
Wyobrażacie sobie recenzję tego mégane we francuskiej telewizji?
Nic by się nie dało zrozumieć.
TO PRAWDA
Po naszym francuskim teście drogowym możemy uznać,
że mégane
jest zadumany i cyniczny,
ale z nutą lekkości,
co symbolizuje ten balon.
Czas przyjrzeć się bardziej przyziemnemu aspektowi francuskich aut,
czyli ich słynnej jakości jazdy.
Elastyczność powietrza i płynność wody
łączą się dla twojej wygody w hydropneumatycznym zawieszeniu Citroëna.
Tak naprawdę drogi w powojennej Francji
były w tak złym stanie,
że francuscy producenci
musieli stworzyć systemy zawieszenia, które sobie na nich poradzą.
Jak wcześniej mówiłem,
model Citroën 2CV mógł przewieźć
koszyk jaj przez zaorane pole
bez ich uszkodzenia.
Jeśli chodzi o model CX,
to najprzyjemniejsze do jazdy auto
w historii.
Wyobraźcie sobie.
Leżycie sobie na tropikalnej plaży.
Jest ciepło, słyszycie tylko szum fal muskających biały piasek...
W okolicach lunchu
wypijacie pół butelki wina, a przez całe popołudnie
możecie drzemać.
Właśnie takie uczucia oferuje jazda
Citroënem CX.
Jest niesamowicie wygodny.
Właściwie mówi się,
że jest tu tak dobre zawieszenie hydropneumatyczne,
że dwie osoby mogą rozbroić bombę w bagażniku,
nawet gdy samochód pędzi po brukowanej ulicy.
Na pewno tak się mówi?
Oczywiście!
Zawieszenie jest tak dobre,
że Citroën sprzedał je Rolls-Royce'owi do modelu Shadow.
Gotowi?
Zaraz wjeżdżamy na bruk.
To wymaga wyczucia i precyzji.
Tak.
Jak operacja na oku.
Jeden fałszywy ruch...
Spokojnie.
Teraz ostrożnie.
Muszę oddzielić te kable,
milimetr po milimetrze.
Musimy sprawdzić... Przynajmniej jeden jest fałszywy.
Bez żadnych szarpnięć.
Osiem sekund. Muszę podjąć decyzję.
To nie auto się trzęsie, tylko ja.
Muszę to zrobić.
Robię to.
-Udało się? -Brawo. Tak.
-Świetnie. Jesteśmy. -Jechaliśmy?
No właśnie.
O to mi chodziło.
Żeby jeszcze dobitniej to pokazać,
umieściliśmy taką samą bombę
w tylnej części modelu BMW
i poprosiliśmy dwóch praktykantów, by spróbowali ją rozbroić.
-Przecinaj! -Nie mogę!
Nie mogę trafić!
Kurwa!
No dobrze.
Jeśli chcecie pracować nad naszym programem,
w mailu napiszcie: „gotowi na śmierć”.
Smutne, to były dobre dzieciaki.
Czułem, że wiele osiągną.
-Nie chciałem ich wdychać. -Prawda.
Po trudzie komponowania listów
do rodziców naszych chłopaków,
wyruszyliśmy do hrabstwa Kent na kolejny eksperyment.
Po drodze rozmyślaliśmy nad francuską cechą,
którą bardzo podziwiamy:
ich oporze wobec władzy.
Generał de Gaulle zapytał kiedyś:
„Jak można rządzić krajem, w którym jest 246 rodzajów sera?”.
Prawda jest chyba taka...
że nie można.
W 1988 roku, kiedy w Wielkiej Brytanii wprowadzono
system punktów karnych,
wszyscy to zaakceptowali.
Ale kiedy podobny system pojawił się we Francji
w latach 90.,
ludzie wsiedli do samochodów i zablokowali autostrady.
Nie skrzyknęli się w social mediach,
bo wtedy nie istniały. Działali instynktownie.
Kiedy Georges Besse, prezes Renault,
zwolnił 21 tysięcy pracowników w 1986 roku,
ci nie protestowali podpalając koksowniki.
Zastrzelili go.
W 2019 roku
francuski rząd postanowił obniżyć limit prędkości
na wszystkich drogach krajowych do 80 km/h.
W odpowiedzi społeczeństwo nałożyło żółte kamizelki.
Wyszło na ulicę i zniszczyło
aż 60% wszystkich fotoradarów w kraju.
Sześćdziesiąt procent!
A kiedy zamontowano kamery na francuskich autostradach,
żeby łapać tirowców na łamaniu nowych przepisów środowiskowych,
nie zniszczono 60%.
Zniszczono je wszystkie.
Podoba mi się ta francuska zatwardziałość.
Uwielbiam ją.
To prawda, że kiedy zaczęto wprowadzać blokady na koła,
ludzie wlewali klej do zamków,
żeby trzeba było je rozcinać, a więc niszczyć?
Gdybym był Francuzem, jechałbym teraz 190 na godzinę.
Chciałbym, żeby moje auto umiało tyle wyciągnąć.
Wkrótce dotarliśmy na tor wyścigowy
znany jako Lydden Hill.
UN STRAJK Z WIECZORA, A UNIKNIESZ LE DOCTEURA
Tutaj przeprowadzimy kolejny eksperyment.
Wiemy, że w zakresie hot hatchów
Francuzi królują.
Ale który jest najlepszy?
Tego chcemy się dowiedzieć, wrzucając je w kocioł wyścigu.
W końcu to w zasadzie Francuzi wymyślili sporty motorowe.
Tam odbywały się pierwsze wyścigi.
„Grand prix” to francuskie słowa. Le Mans jest we Francji.
Światowa federacja sportów motorowych ma siedzibę w Paryżu.
Dziś zastosujemy francuskie zasady.
To będzie zwykły wyścig na 20 okrążeń.
Ja pojadę modelem Peugeot 205 GTi 1.6.
Jeremy - Peugeot 306 GTi 6.
A James - Renault Sport Clio 172 Cup.
Zmierzymy się z autami Saxo VTS,
206 GTi
i Renault Sport Mégane,
które poprowadzą ludzie z naszego biura.
Nasz redaktor scenariusza, bo on to napisał,
nasza asystentka produkcji, bo jest Francuzką,
oraz Abbie, nasza własna kierowczyni wyścigowa.
Wszyscy zajęliśmy miejsca
i nasz bardzo ważny eksperyment mógł się zacząć.
Jedziemy.
Pora na lunch.
Przy padoku sprzedawano proste jedzenie.
James, wolisz Châteauneuf-du-Pape czy Petrus, rocznik 1962?
W trakcie wyścigu?
Posłuchaj mnie.
We Francji co prawda nie wolno pić w trakcie pracy,
ale można pić wino, piwo albo brandy.
Czyli zasada brzmi: „Zakaz picia alkoholu oprócz piwa,
-„wina i brandy”. -„A to produkujemy”.
-Nie wolno ginu ani wódki. -Zagranicznych alkoholi.
Tak.
Mój ulubiony francuski przepis
zakazuje wysyłania w weekendy maili związanych z pracą.
-Nie wolno? -To nielegalne.
By cieszyć się le weekendem?
Właśnie tak.
Tylko wspomnę, że jestem aktualnie na drugim miejscu.
Ja jestem ostatni. Nawaliłem na starcie.
Mówiłem ci, że 205 GTi to świetnie auto,
ale 306 GTi jest lepsze.
Jasne, każdy się zgodzi.
A nie, czekaj, wszyscy wiedzą, że 205 jest definicją dobrego hot hatcha.
-Tak, jest jedną z definicji. -Definicja jest tylko jedna.
-To właśnie 205. -Mało kto wie,
że mój samochód, 306 GTi,
jest najlepszym francuskim hot hatchem.
Wieść się jakoś nie rozeszła?
-Nikt tego nie wie. -Dlatego...
To jak Sex Pistols i New York Dolls.
Po lunchu i krótkiej drzemce...
wróciliśmy do wyścigu.
Startujemy.
Ciasno.
Zostawiają mnie we francuskim pyle.
No dalej. Kurczę.
Marguerite, francuska praktykantka, w 206 GTi.
Zaczynało się robić gorąco,
ale pojawił się problem.
Chwila. Co tu się dzieje?
O co chodzi?
Obsługa toru strajkuje.
W tym zamieszaniu James skoczył trzy miejsca do przodu.
Ale się dzieje.
Dlaczego strajkują?
Z Francuzami nigdy nie wiadomo.
Kwoty połowowe, ziemia,
fotoradary.
Jak w domu.
Kiedy już zamordowano kierownika wyścigu,
obsługa wróciła do pracy i wyścig można było kontynuować.
Żeby było jasne. Wszystkie te auta są świetne,
bo to francuskie hot hatche.
Ale moje jest najlepsze.
Zero ABS i kontroli trakcji, a ja się kręcę!
Siedem tysięcy obrotów.
167 koni mechanicznych wreszcie na wolności.
Richard Hammond będzie narzekał na brak koni.
Mam za małą moc. Jedynie 104 konie mechaniczne.
Porter mnie załatwił.
Bardzo francuski manewr naszego scenarzysty.
Z drogi!
To ona, Francuzka.
Dodam, że Marguerite nigdy tego nie robiła.
Jest urodzoną francuską wariatką.
Popełniła mały błąd i ją teraz docisnę.
Bonjour, madame.
Hammond i May walczyli z personelem biurowym,
a Abbie i ja konkurowaliśmy o pierwsze miejsce.
Zacięta twarz.
Prędkość.
Może i jeździsz w wyścigach, ale ja mam przewagę 40 koni.
Chwila.
Deska rozdzielcza mi się rozpada, ale była niepotrzebna.
Od francuskich aut często odpadają zbędne elementy.
Zderzaki, lusterka elektryczne, takie tam.
Zostaje właściwie tylko silnik nie do zdarcia.
To moja szansa.
Nie moja szansa.
Pokazała mi środkowy palec. Od razu widać, że Francuzka.
Z krwi i kości.
Świetne to auto.
Nawaliła!
Ty synu samicy psa! Idź się rozmnażać!
Na ostatnich okrążeniach
dogoniłem wreszcie dużo mocniejsze renault Jamesa.
Ukradnę Jamesowi tekst. „No dalej, ty mopsie”.
Aż tu nagle...
Zdechło.
Co tu się stało?
Kurczę.
Auto zastrajkowało.
Na ostatnich dwóch okrążeniach
James wciąż znosił upokorzenia
serwowane przez pełną werwy francuską debiutantkę.
A ja nadal walczyłem z Abbie o zwycięstwo.
NIM ZACZNIECIE TWEETOWAĆ:
TAK, WIEMY, ŻE TO BELG.
Cholera!
Psia mać!
Tak. Wszechmocny peugeot na czele!
Dalej!
Nie!
Saxo wygrało.
Ale to nieistotne,
bo wszyscy świetnie się bawiliśmy.
A do tego...
udowodniliśmy coś ważnego.
Francuzi potrafią tworzyć świetne samochody,
jeśli im nie odbija. Ale co ważne,
czasem robią genialne auta także wtedy, kiedy im odbije.
Przed wami najwspanialsze francuskie auto w historii.
Oto SM.
Coupé od Citroëna z silnikiem
Maserati V-6 o pojemności 2,7 litra.
Połączenie Francji i Włoch.
To się sprawdza.
Francusko-włoskie korzenie mają
Jean Alesi, Olivier Giroud, Eric Cantona, David Ginola.
To działa.
Ten model łączy w sobie
francuską złożoność i włoską delikatność.
Tak.
Przykładem tego pierwszego jest brak linki przepustnicy.
To znaczy niby jest,
ale to tylko pręt, trochę kabla
i kolejny pręt przechodzący przez kolektor.
Racja.
-I wychodzi. -Silnik na opak.
To też jest dobre. Całe okablowanie pod maską jest czarne,
więc nie wiesz, skąd przewody wychodzą i dokąd idą.
Wszystko jest czarne. Nie rozumiem.
Po prostu działają.
Uwielbiam kontrolkę „stop”.
Nie widziałem większej.
-Nawet nie... -„Stawaj, już!”.
„Jedna z wielu rzeczy się zepsuła!”
Taki jest komunikat.
„To duże światło mówi ci, że masz się zatrzymać”.
„Czego się spodziewałeś?
„Oto moment, który musiał nadejść.
„Zatrzymaj się albo umrzyj”.
Możemy wspomnieć o wyglądzie?
To jedno z piękniejszych aut w historii.
Niektóre kształty są nieco niezgrabne,
tyle że... Już o tym mówiłem, ale prawdziwe piękno to nie jest
-komputerowy fałsz... -Nie.
...ani idealna symetria. To auto ma wyjątkową sylwetkę.
Jest zachwycające.
Widziałem wspaniałą listę ludzi, którzy jeździli SM.
-Jest dobra? -Eklektyczna.
Jest na niej Graham Greene, Breżniew,
Haile Selassie,
Lee Majors z Six Million Dollar Man, John Barry,
kompozytor muzyki do Bonda.
Idi Amin miał siedem sztuk.
Siedem sztuk SM.
Żeby chociaż jedna działała.
Robi się jeszcze ciekawej.
Bill Wyman ze Stonesów,
Adam Clayton z U2
i Guy Berryman z Coldplay.
Sami basiści, każdy ma swojego SM.
Bo na basistów nikt nie zwraca uwagi.
Zawsze stoją z tyłu.
„Nie gapcie się na wokalistę.
-„Ja jeżdżę SM!” -„Patrzcie na mnie!”
Tak!
-Kocham to auto. -Chcę takie.
Wyczuwam obok siebie wibracje człowieka, który czegoś chce.
Kup sobie takiego, to będę go oglądał.
Jest naprawdę wyjątkowy.
Chciałbym być osobą,
która wyrusza gdzieś
-i pojawia się nim. -Nie dotarłbyś na miejsce.
-Nie. -Ale byłbyś optymistą.
Ludzie by patrzyli
i uznawali cię za optymistycznego idiotę.
-Tak. -W sumie nim jestem.
Zaczęliśmy od pytania,
co jest nie tak z Francuzami.
Odpowiedź jest prosta:
właściwie to nic.
Lubimy ich jedzenie, wina, ich upartość.
Jak się okazuje,
lubimy też ich samochody.
Ale nie myślcie sobie, że lubimy je wszystkie.
Bo to nieprawda.
Oto znienawidzony przez nas Citroën Pluriel.
Tragiczny, a najgorszym elementem...
jest jego durny dach.
Pewnie myślicie, że dach jest złożony z tyłu,
jak w każdym innym kabriolecie.
Ale nie.
Jest tutaj.
Trzeba go samemu zdjąć.
A jeśli rano będzie słońce, więc pojedziesz gdzieś bez dachu,
a nagle zacznie padać?
Albo już w trasie pomyślisz:
„Wyszło słońce, zdejmę dach”?
Gdzie go schowasz? Prawdziwy francuski kretynizm.
Powinniśmy odesłać to coś do Francji,
żeby oni się tym zajęli.
To zabawne, bo ile mamy do Francji?
Jakieś 40 km? Właściwie ją stąd widać.
-To niedaleko? -Tak.
Gdyby tylko dało się jakoś katapultować to auto.
Chwila!
No tak!
Ma niemal dwa metry wysokości i waży 32 tony.
Nasz trebusz powinien się nadać.
Ciężko go odciągnąć i naładować,
więc musimy sprowadzić dodatkowy sprzęt.
Tak jest.
Kocham dźwigi.
Gdzie James?
Czekajcie.
Ruszając się w tempie szybszym niż do tej pory w programie,
James przymocował do trebusza
hak z dźwigu Hammonda.
Dziękuję.
-Oczywiście, że ma uprząż. -Tak, to prawie dwa metry nad ziemią.
-Podpięty? -Gotowe?
Tak.
Potrzebowaliśmy jeszcze specjalisty,
by wyjaśnił mechanizm działania naszej machiny.
Wygląda to tak.
Hammond to podniesie...
a dwunastotonowy ciężar
uniesie się...
Czy przesunie się tam?
Nie, tam.
Ramię się obniży,
a do jego końca przymocujemy linę...
do auta?
Wszystko ładnie wyjaśnił
i pojechał po naszego pluriela.
Co robisz?
-Z drugiej strony. -Jeremy, na odwrót!
-Co? -Źle podjechałeś.
Ma być na drugim końcu.
Nie, Francja jest tam.
Ciągniesz od dołu, a potem puszczasz.
-Od tej strony. -Czyli potem...
-Właśnie tak. -Nie tutaj?
Nie, po drugiej stronie.
Nie!
Dobra robota.
Dobrze. Nie, jednak nie.
Genialne.
-Nie ma takiego w domu? -Ma.
Teraz lepiej.
-Kiedy kardiochirurg kończy pracę... -Tak?
...łączy ze sobą tętnice
i je zszywa, to tak nie wygląda.
-Co? -Nie nazwałbym tego
zbyt precyzyjną robotą.
Tak.
Podnoszę!
-Stop. -Zatrzymaj.
Kurczę, ale to skomplikowane.
Stop.
Wygląda na to, że prawdziwi z nas mężczyźni, co?
Tak jest!
Kiedy podnieśliśmy już
tę ciężką część i umocowaliśmy auto
na czymś ważnym,
mogliśmy odpalać.
Kiedy pociągnę, auto wystrzeli w tę stronę
-i poleci do Francji? -Tak.
-To będzie
najszybszy pluriel w historii.
Tak, zdecydowanie.
Gotowi?
Ciągnij.
Startujemy.
-Zdarza się. -Mocniej.
Jak mężczyzna.
Znów startujemy.
-Dalej. -Rozciąga się.
-Użyliśmy złej liny. -Będę liczył.
Na mój znak ciągniemy.
Gotowy? Trzy, dwa, jeden.
Leci!
Tak!
Mam! Teraz go widzę.
Chwila.
Gdzie jest? Widzicie go?
Tam!
Cholera.
Tym okropnym rozczarowaniem...
Dla Louisa.
-Kto to? -On.
Dla Louisa. Czas kończyć.
Dzięki, że nas oglądaliście.
Do zobaczenia. Trzymajcie się.
-Nie wrócimy do Francji? -Może za jakiś czas.
Napisy: Natalia Kłopotek
Nadzór kreatywny nad tłumaczeniem Zofia Jaworowska