Merhaba, COVID tecridi sırasında oyalanmak için yaptığımız
dev mancınığa hoş geldiniz.
Ne işe yarayacağı hakkında hiç fikrim yok ama kim bilir,
önemli bir soruyu yanıtlamaya çalıştığımız bu bölümde
aklımıza bir şey gelir belki.
Soru şu, Fransızların sorunu ne?
En başından açıklık getireyim, Fransa'yı severim.
Hammond da seviyor.
May sadece İtalya'ya daha kolay gidelim diye
orada olduğunu sanıyor.
Ama hepimiz bir konuda aynı fikirdeyiz...
Fransızlar biraz garip olabiliyor.
Gerçek şu ki artık homojenleşmiş bir dünyada yaşıyoruz.
Hepimiz aynı yemeği yiyor,
aynı kıyafetleri giyiyor,
aynı şeyleri yapıyoruz.
Fransa'da öyle değil.
Fransa farklı.
İlaçlarının çoğunu anal yoldan alıyorlar.
İş yerinde öğle yemeğinizi
masanızda yemeniz kanunen yasak.
Bir yere gidip doğru düzgün yemek zorundasınız.
Okullarda domates ketçabı yasak ama 1980'lere dek
çocuklara okul yemeklerinde
alkol verilebiliyordu.
Fransız fırıncılar istedikleri zaman paydos edemezler
çünkü daima yeterince kruvasan ve baget bulunmalıdır.
Fransız futbolcular da sıra dışıdır.
Martıların
balıkçı teknesini
takip etmelerinin sebebi,
denize sardalya atılacağını düşünmeleridir.
"Kendimi şanslı hissediyorum"un Fransızcası
"avoir le cul bordé de nouilles" deyimidir,
ki bu da "popom erişte dolu" demektir.
Haplar için yer kalması ilginç tabii.
Ama bu tuhaflıkların en aşikâr olduğu yer yollardır.
Fransız arabaları her zaman garip olmuştur.
Hep alışılmışın dışına çıkarlar.
Ben bu gariplikler silsilesi içinden
bunu satın aldım...
Bir Citroën CX Safari.
Çoğu motokaravan hâline getirildiği için bulmam kolay olmadı
ama bu çabaya değdi.
Bu belki de Fransız arabaları içinde
en Fransız olanı zira.
Sinyalleri ele alalım. Şu basmalı anahtarla kumanda ediliyor.
Ama direksiyonla bağlantısı olmadığı için
siz virajı döndükten sonra
sinyal kendiliğinden kapanmıyor.
Ayrıca, teyp koltuklar arasına dikey yerleştirilmiş.
Bu güzel ama...
Araba sürerken
çikolatalı ekmek yiyorsanız bir kırıntı düşecek olursa,
ki düşer,
kasetçaların üzerine gelir,
bu da dinlediğiniz
Vanessa Paradis şarkısından aldığınız
keyfi kaçırır.
Sanki Citroën'in mühendisleri
1970'lerde herkesin ne yaptığına bakmış
ve bambaşka bir şey yapmış.
Fren pedalı bile garip
çünkü şalter gibi çalışıyor, frenler ya açık
ya da kapalı. Düzgün kullanmak
neredeyse imkânsız.
Hedefinize vardığınızda şöyle yapsanız daha kolur olur...
George Michael gibi.
Benim seçimim bu.
Matra Murena.
80'lerden kalma. Ortadan motorlu, iki kişilik spor araba.
Ama... Üç koltuğu var.
Sanırım
karım ve metresim
aynı anda yola çıkmak istese bu arabayla mümkün olurdu.
Bu bir spor araba da değil
çünkü motoru sadece 1,6 litre
ve ancak 88 beygir gücü üretiyor.
Hiç mantıklı gelmiyor. Matra, Exocet füzesi yaptı.
O hızlı bir şey. Bu ise
hiç hızlı değil.
Adı da ayrı bir muamma.
Dünyanın diğer her yerinde arabalara isim verirken
Jaguar, Mustang gibi ilginç hayvanlardan veya Khamsin ve Scirocco'da olduğu gibi
egzotik rüzgârlardan esinlenilir.
Matra ise Murena'yı seçmiş.
Latince bir kelime,
anlamı da "alt tabakadan bir ailenin yılan balığı seven oğlu."
"Tüm dillerin sözlüklerine baktık
"ve bu kelimeyi bulduk.
"Kimse bunu anlamaz.
"Diğer tüm isimlerden daha garip. Bunu seçelim."
Ne var ki bu araba bir şey değil,
asıl May'in satın aldığını görün.
Bonjour sayın seyirciler.
1998'de Renault
tasarımcılarına büyük, lüks bir coupé istediğini söylemiş.
BMW 6 Serisi gibi bir şey.
Ortaya çıkan şey bu...
Avantime.
Neredeyse tamamı plastikten.
Hızlı tren seven sekiz yaşında bir çocuk tarafından
çizilmiş gibi görünüyor.
Bildiğimiz gereçlerin hiçbiri yok.
Sadece ortalarda bir yerde
beliren bazı dijital şeyler var.
Şu gösterge paneline bakın. Yani...
Geniş mi geniş.
Buğu yaptı diye ön camı silmek isteseniz
yapamazsınız.
İnsana öyle geliyor ki Renault'nun tasarımcılarına
mesela yeni köpek tasarlayın dense
başını kıçına koyarlardı,
önde de iki kuyruğu olurdu.
Bildiğimiz gibi bir köpek yapamazlardı.
Bu arabanın kapıları bile bir garip.
Bunun en büyük sebebi, bizzat kontrol ettim,
her birinin Kylie Minogue'dan daha ağır olması.
Yani çok ağır.
Dünyanın en ağır araba kapıları olma iddiasındalar.
Matah bir şey değil.
Açılmıyorlar da. En fazla bu kadar.
Hafiften aralık.
Bakın. Her tür eğimde
bunu yapmak epey zor olabilir.
Hay içine...
Renault'nun tuhaf otomobiller konusunda sicili kabarık.
Örneğin 1950'lerde
bunu yapmışlar.
Sıradan görünüyor ama yakından bakınca
tamamen ters olduğunu göreceksiniz.
LE DİREKSİYON LE BAGAJ
Ancak daha alengirlisi de var,
işte bu,
Leyat Hélica.
Düşünce şu, " Araba sürmeyeceğiz,
-"onu herkes yapıyor." -Evet.
"Biz pervaneyle yol alacağız."
Diyelim ki kent merkezinden geçiyorsun...
Ne olurdu...
Bir arabayla birine çarpsan
kötü olur.
Ama bununla birine çarpsan...
Böbrek,
ciğer, sakatat kalmaz.
-"İşte bir tane daha..." -Hayır. Bunu düşünmüşler
çünkü devasa bir pervane var
ama etrafına tel koymuşlar,
kimse kazara elini ya da başını falan
içine sokamasın diye, bakın.
Mükemmel...
Arka koltuğu mu var?
İki kişilik, Hammond. Senin Matra'nın aksine.
Bunlar üzerinde
hiçbir kontrolünüzün olmadığını bilerek buna biner miydiniz?
Sadece pedalı olan bir araba. Uçak gibi değil.
Uçakta çift kumanda vardır.
-Çılgınca olurdu... -Sadece otur.
Bence müthiş.
-Öyle... -Yani bak,
buna hayranım ama...
Dragon's Den'de mi çıkmış?
"Bence böyle de seyahat edilebilir."
-Ama bir dakika... -Acaba çalışıyor mu?
Eminim çalışıyordur.
Bir dakika, bakın...
Anahtarla çalışmıyor. Kurcalamak lazım.
"İleri" ve "Geri." Geriye alacağım.
Kuracak mısın James?
Sıkıştırma noktası orada. Hazır mısın?
Ne olacağını bilmiyorum!
-Ayakların frende mi? -Neye hazır mıyım?
-Evet. -Bu şey hareket etmiyor.
-Her şey tamam. Evet, hadi. -Hazır mısın?
-Olmadı. -Tekrar dene.
-Kontak? -Tamam.
-Manyeto? -Tamam.
-Ayak frende mi? -Evet.
Yapacağım.
-Çalışmayacak. -Hazır mısın?
Böyle olur sanmıştım.
Düş kırıklığı böyle bir şey işte.
Harika ambulans olurdu. Veya itfaiye aracı.
-Zekice. -Evet.
-Gaz pedalı hazır mı? -Evet.
-Hadi bakalım. -Evet.
Merak etmeyin,
Mösyö Hélica yolda. Acil durum aracı olarak.
"Merak etme. Yangının büyüklüğü ne?"
Bekle.
"Göğsündeki ağrı artıyor mu, azalıyor mu?"
Manyeto açık.
Işıklarda durmak sorun olurdu, değil mi?
"Ben sadece... Pardon..."
Bu iki kişilik bir iş.
Bu iyi bir pozisyon.
Tamam, hadi bakalım.
Git!
Bununla gezeceğim!
-Ne? -Bununla gezeceğim!
Ne yapacaksın? Kaçın! Canını seven kaçsın!
Bu araç dünyaya tanıtıldığında 600 kişi adını listeye yazdırmış.
Altı yüz aklı başında,
kendi ayakkabısını bağlayıp tuvalete gidebilen insan,
"Evet, bundan bir tane isterim." demiş.
Neden tutulmadığını anlamak çok zor.
İçerisi oldukça gürültülü. Şaşırtıcı bir şekilde.
Bu bir sebep olabilir.
Saatte 170 kilometre hız yapabiliyormuş.
Daha fazlasını yapabilir.
Hadi! Hadi, hadi!
Bence insanlar
çarpışma izlemekten bıktı, o yüzden devam edelim.
Fransız arabaları normal görünse bile
derinlemesine incelemeden de anlıyorsunuz ki aslında
pek normal değiller.
Bunu ele alalım. Renault 4.
O dönem için gayet makul bir araba.
Ama bu tarafta tekerleklerin arası 239 santimken
bu tarafta iki tekerlek arası mesafe 234 santim.
Neden mi?
Hiçbir fikrim yok.
Bir de Renault 21 var.
Sıkıcı görünüyor ama değil.
Bu 1,7 litrelik modelde motor yanlamasına konmuş,
2 litrelik modeldeyse
uzunlamasına.
Dolayısıyla da buna
daha uzun çamurluklar, farklı bir kaput ve farklı şasi lazımdı...
-Hammond kaza yaptı, değil mi? -Evet.
Her neyse, var olmayan bir soruna getirilmiş
son derece karmaşık
ve pahalı bir çözümdü bu.
Günümüzde de aynı kafadalar.
Bu yepyeni bir Peugeot 208.
Direksiyon simidi, gösterge panelinin altına
monte edilmiş nedense,
dolayısıyla gömlek düğmesi kadar olmalı ki
bacaklarınızı altına sokabilesiniz.
Neden?
Sonra hiç sevmediğim Citroën 2CV var.
Bu araba dünyada ters giden her şeyin habercisi.
Veganlık, bisiklet,
liberal demokratlar, "benim gerçeğim" diye konuşanlar.
Öyle bir şey yok. Gerçek şu, bu korkunç bir şey.
Korkunç değil.
Çok pratik ve makul bir araba.
Onlarca yıl zamana meydan okumuş.
Savaştan sağ çıktı, Fransız köylülerini özgürleştirdi,
müthiş bir şey. Totem gibi,
en Fransız şey. Bir restoranın varsa,
film çekiyor ya da resim yapıyorsan
ve "Nasıl Fransız havası veririm?" diyorsan
içine 2CV koy.
Pencereleri inmiyor. Bak, çok aptalca.
Uçaklarda böyle pencere olur.
-Bu bir... -Ne, uçak mı?
Daha önce hiç binmedim...
Benim uçağımda da aynısı var.
Bu harika bir araba. İçindeki her şey bir amaca yönelik.
"Amaca yönelik" lafından nefret ediyorum.
-Ama öyle. -Merhaba.
-Hélica nerede? -Kanıt oldu.
Moralimizi bozmayalım. Ben bozmuyorum.
Bozmayalım.
Çünkü ben bile itiraf edebilirim ki 2CV'nin süspansiyonu çok zekice yapılmış.
Hatta iddiaya göre
bu arabayı helikopterle 150 metreden aşağıya atsan
yaylar darbeyi emermiş.
Gerçekten mi?
Görelim bakalım.
Tamam. Ve...
Bırak.
İşte.
Evet, olan şu...
El kitabını yanlış okumuşum.
Şöyle diyor, "Süspansiyon öyle yumuşak ki
"sürülmüş bir tarladan geçerken
"koltukta yarım düzine yumurta olsa hiçbiri kırılmaz."
Bunu nasıl yanlış okudun?
Şey, "oeuf" Fransızca "helikopter" demek diye düşündüm.
Ama...
Bu noktada, devam etmenin yerinde olacağını düşünerek
Fransızların arabalarıyla kurduğu ilişkiye bakalım dedik.
Çünkü bizim arabalarımızla kurduğumuz ilişkiye
hiç benzemiyor.
Kendi arabamda olsam
şu mesafeye bakıp
"Çok az." der
ve başka bir yer bulurdum.
Ama bir Fransız öyle yapmazdı.
Fransa'da bu manevranın aşırı bir yanı yok.
Böyle park ediyorsunuz.
Haftanın herhangi bir günü
Paris sokaklarında bunu görürsünüz.
Aslında tam da bu sebepten dolayı
Renault 5, dünyada yamulabilir tampona sahip
ilk seri üretim arabaydı.
Dahası da var. Ben bu bulaşık makinesini aldım.
Gördüğünüz gibi, bu Peugeot'nun bagajına sığmıyor.
Ben İngiliz'im.
Yani gidip daha küçük bir bulaşık makinesi satın alırım
veya daha büyük bir araba ödünç alırım
ya da evime yollatırım.
Fransızlar şöyle yapar,
"Merde."
Arabam durdu mu?
Evet. Varacağım yere yakın mıyım?
Evet.
O zaman park ettim.
Gerçek şu ki Fransa'da bir araba
hemen her yerden farklı olarak
bir statü sembolü gibi görülmez.
Pahalı bir araba satın alırsanız bu burjuvalık olarak kabul edilir.
Eğer ona iyi bakarsanız...
Bu iğrenç bir şeydir.
Premier Lig futbol dünyası da bunu destekliyor çünkü burada
Brezilyalı Willian'ın bir fotoğrafı var,
Bentley sürüyor.
Bir de İbrahimović var,
kendisi İsveçli, bir Lamborghini'si var.
Alman Özil'in Porsche'si var.
İngiliz Marcus Rashford'ın lüks bir Range Rover'ı var.
Ve buradaki fotoğrafta Fransız Kanté'nin sürdüğü araba
bir Mini.
Hafifçe çarpmış, herhâlde park ederken olmuştur.
Şöyle diyebilirsiniz, "Peki ya cumhurbaşkanı?
"Küçük bir hatchback
"kullanıyor olamaz."
Yanlış! Çünkü bu fotoğrafta
Cumhurbaşkanı Mitterrand
bir Renault 5'te!
Şuna bakın!
"Hayır, şoförüm yok ve büyük bir araba istemiyorum.
"Burjuva. İğrenç.
"Nasıl diyorsunuz,
"midem bulandı."
Bu yüzden hiçbir Fransız otomobil üreticisi
büyük bir off-road arabası yapmamıştır.
Amerikalılarda var. Japonlarda var.
İsveçlilerde var.
Almanlarda var. Bizde var.
İtalyanlarda bile var.
Ama Fransızlarda yok.
Onlara kalırsa
şu tepeye çıkmak istiyorsanız
sıradan aile arabanızı kullanırsınız.
Geçen gün ofisimizde Fransız bir kızla konuşuyordum.
Anne babasının hiç araba satmadığını söyledi.
Bir Renault 5 alıp bozulana kadar kullanır,
onu hurdaya çıkarıp Renault Clio alır, bozulana kadar kullanır,
hurdaya çıkarırlar
ve böyle devam ederlermiş.
Aracınızın ikinci el değeri için endişelenmemek
çok özgürleştirici.
Fransa'da insanların sadece yüzde dördü
arabalarını elle yıkıyor.
Yüzde dört. Hepsi bu.
Bir pazar sabahı Fransa'da yapmayacağınız şey,
aracınızı yıkamak için erken kalkmaktır
çünkü komşularınız sizden nefret eder.
Araba yıkamak için erken kalktığım o pazar sabahlarında...
Ona buradan yardım edeyim.
Çok hoş.
Mersi mösyö.
Hammond'ın arabasına bakıyorum.
Jeremy'nin itişinden dolayı göçtü.
Suratımı ekşitiyorum çünkü ben İngiliz'im. Ama...
Eğer Fransız'sanız arabanız böyle görünür zaten.
Bakın, şimdi ormana giriyoruz.
Şu ağaçtan geçer mi?
Arabamı sürüyorum,
istediğim yere gidiyorum.
Buraya 100.000 sterlinlik Mercedes G-Wagon'la gelmiş olsam
boyayı çizmekten endişelenirdim.
Ama G-Wagon'da değilim, minivanımdayım.
Yani boya Fransızlara göre
araba yeniyken sarılı olduğu paket kâğıdı gibi.
On yedi yaşında
öğrenci değişim programıyla
Fransa'ya gidip bir aileyle kaldım. Oğulları yaşıtımdı.
Ona yepyeni bir Fiat Panda satın aldılar.
Yeni bir araba yahu.
Hep birlikte dışarıda güneşte oturuyorduk,
beş yaşındaki kardeşi taş atıyordu.
Panda'ya.
Bir parça boyası kalktı.
Benim 17 yaşında
yepyeni arabam olacak, çocuğu elime ne geçerse onunla
öldüresiye döverdim.
Bu 17'lik delikanlı umursamadı.
"Arabaya taş fırlatıyor.
"Boyası kalkınca güzel bir ses çıkıyor."
Ne?
Kısa süre sonra yolu yarıladık
ve ben Citroën Berlingo'nun eğlenceli numarasını gösterdim.
Bu John!
Ben el frenini mahvettikten sonra,
bir tür ralli pistine ulaştık.
Burada kanıtladığımız şey şu bence, bir otomobilin bir yerlere gitme
ve bir şeyler yapma becerisi
tamamen sürücünün arabayı umursamamasıyla alakalı.
Lütfen bu seslerden korkmayın.
Hiçbir şey ifade etmiyorlar.
Bu sadece tipik bir Fransız'ın
Afrika'da bir rallide
annesinin Renault 4'üyle yapacağı şey.
Şunu unutmayalım ki
dayanıklılık yarışlarını Fransızlar icat etti.
Mesela Paris-Pekin.
Paris-Dakar
ve diğer Trans-Afrika yarışları.
En önemlisi de
sokağa park ettikleri arabaları kullanmalarıydı.
Burası "Gaulois"ınızı yerinden oynatacak kadar engebeli.
Şimdilik çocuk oyuncağı.
Mösyö May!
Devam et.
Eyvah. Hay aksi.
Bonjour mösyö.
Zirveye yaklaştıkça
sürüş daha da zorlaştı.
İşte bu can sıkıcı.
Ön cam.
Tamam, bu taraftan.
Olamaz, bulaşık makinem.
Vay.
Aile arabam buradan inebilir. Hiç sorun yok.
Hiç anlamıyorum, G-Wagon'a ne gerek var?
Kahretsin.
Hadi!
Tanrım! Hay aksi şeytan!
Elektrikle çalışan sol kapı aynası bozuldu
ama elle çalışan hâlâ yerli yerinde.
Aynamı ayarlamak için pencereyi açamıyorum
ama sorun değil çünkü düştü zaten.
Sonunda görkemli Galler tepeleri
öğleden sonra güneşiyle yıkanırken
sakin yolculuğumuzun sonuna ulaştık.
Hammond.
Vay canına. Şuradaki manzaraya bak. Bu...
-Müthiş bir şey. -Şuna bak...
Bir ev bile var.
Sanki bir tren seti için tasarlanmış.
-Mükemmel. -Kesinlikle muhteşem.
Merhaba.
-Bonjour mösyö. -Şuna bak.
İnanılmaz, değil mi?
İlginç bir şey söyleyeyim...
4x4 arabalar kullanan ekip gelebildi.
-Evet. -Ama biz de geldik.
-Doğru. -Evet.
Bir miktar hasar oluştu.
-Sadece yıpranma. -Yüzey aşınması.
Olur o kadar.
Fransızlar haklı olabilir.
Bence haklılar.
-Aklıma bir şey geldi. -Ne?
Bulaşık makinen.
Tanrım. Hammond bana çarptı ya.
Kusura bakma.
Bagajın nereden açılıyor?
-Kapıdan mı? -Evet.
-Tabii. -Bu bir tasarım hatası.
Ertesi gün kendi arabalarımızla
yeni hedefimize doğru yola çıktık.
Ve yolda arabalarımızın tuhaflıklarının
onları daha cazip hâle getirdiğini fark ettik.
Belli ki iki ön cam sileceğine gerek yok, bir tane yeter.
Yıkayıcıyı da silecek koluna koyuyorsun.
Neden olmasın ki?
Bu farklı. İlginç bir şey.
Bir de kapı aynaları var.
O kadar iyi ve fütüristik görünümlü ki
Aston Martin Vantage,
Venturi Atlantique, Renault Sport Spider,
Lotus Esprit,
Jaguar XJ-220 ve çoğu TVR'da kullanıldılar.
Bir yandan, bu direksiyon simidi tipik Fransız.
Bir garip. Tek çubuğu var.
Biraz derin ve altı düz.
Öte yandan,
dâhice. Büyüklüğü, kalınlığı ve çapı mükemmel.
Kadranları da görüyorum çünkü arada çubuk yok.
Yani tuhaflıkları birçok açıdan onları daha cazip kılıyor.
Gıcıklık gibi gördüğümüz şeyler aslında yenilik
çünkü Fransızlar otomotivde öncü olmuştur.
Biz olamazdık.
Biz Morris Marina'yı yapıyorduk.
Tuhaf olan sadece arabalar sanmayın.
Bazı yol kuralları da oldukça garip.
Örneğin Fransızlar herkesten farklı olarak
beyaz farların yanlış olduğuna,
sarı olması gerektiğine inanıyordu.
Müzik dinleyerek araba sürmeyi seviyorsanız
şöyle bir kural var, Fransız radyosunda çalan pop şarkılarının
yüzde 35'i
Fransızca olmalı.
Ses gerçekten böyle mi
yoksa teybime yine
ekmek kırıntısı mı düştü?
İşte bu, Debussy ve Messiaen'in ülkesinden çıkmış.
Fransızların en sevdiğim yönlerinden biri
yol tabelalarını savsaklamaları. Mesela şu.
Fransa'nın her yerinde böyle.
Diyor ki belediye binası şurada,
diğer her şey "Toutes Directions",
yani diğer her şey şurada. Hindistan, Paris,
Kamçatka Yarımadası, ne isterseniz orada, gidin.
Bir de döner kavşak kullanımı meselesi var.
Dünyanın başka her yerinde,
ülkeler döner kavşakta bulunan arabaya öncelik vermeyi kararlaştırmışlar.
Fransızlar hariç.
Onlar tersini yapmaya karar vermiş.
Yani döner kavşaktaki arabalar, yola girmek isteyenler için duruyor.
Böyle.
Devam et.
Neden doğrusunun bu olduğunu düşünmüşler ki?
Döner kavşağın amacı bunu önlemek zaten.
Dünyadaki döner kavşakların yarısı Fransa'da, biliyor muydunuz?
Gerçekten öyle mi?
Dünyanın döner kavşaklarının yarısı
onun ne olduğunu bilmeyen bir ülkede mi?
Evet. Bu gerçek.
İşe yaramıyor.
Buradan çıkmaya çalışıyorum.
Olan şey bu.
Olacak mı diye anlamak için döner kavşağı Fransız gibi kullanıyorum.
Bana ne? Arkada millet kuyruk oldu.
Olan şey bu.
Çek...arabanı.
Aynen böyle olur...
Hammond halktan azar işitiyor. Onu suçlamıyorum.
...git.
Sonunda...gittik
çünkü en Fransız şey için bir yer aramanın vakti gelmişti.
Öğle yemeği.
Orada Fransız otomobil kültürünün başka bir yönünü tartıştık.
LE ESKİ FIRIN
Sana bir şey göstereyim mi Hammond?
Gördüğün gibi bu
Wikipedia'daki Fransız filozofların listesi.
Tanrım!
-Bunun sonu... -Daha "G" harfindeyim.
Fransa'daki herkesi saymışlar.
-İnanılmaz. -Böyle devam ediyor.
Avustralya listesi biraz daha kısadır eminim.
Çok şaşırdım.
Çünkü biliyorsun, Fransa'da ortaöğretimde
felsefe zorunlu ders.
-Herkes için mi? -Evet.
Bu konuyu açtım çünkü bu kitabı okuyordum.
Roland... "Barth" mı yoksa "Barthes" mı?
Waterland'lı, hangisi?
O.
Diyor ki
"Bence günümüzde arabalar muhteşem Gotik katedrallerle eş değer.
"Bir çağın en üstün yaratımı,
"sanatçı tarafından tutkuyla tasarlanıp
"büyülü bir nesne olarak onu sahiplenen
"nüfus tarafından kullanılarak değilse bile
"imge olarak tüketiliyor."
Arabaları bizim gibi incelemiyorlar demek.
Yok. Bizim bahsettiğimiz şeyler azami hız,
-100'e çıkış süresi, fiyat. -Kuyruk oluşturmak.
Birkaç saçma metafor.
-Sonra tekrar stüdyo. -İş bitti.
Ondan bir pasaj daha okuyacağım.
"Bunlar Citroën'de yeni bir montaj fenomenolojisinin
"başlangıcıdır, unsurların birbirine kaynaklandığı bir dünyadan
"yan yana kondukları bir dünyaya geçilir."
Sıfırdan 100'e çıkışı ne?
Ondan bahsetmiyor.
Fransız televizyonunda şu Mégane nasıl incelenirdi acaba?
Tamamen anlaşılmaz olurdu.
Gerçek bu.
Sanırım Fransız yol testinden şu sonucu çıkarabiliriz,
Mégane
özlem uyandırıcı ve alaycı
ama dış görünüşü
bir miktar hoppalığı çağrıştırıyor.
Şimdi Fransız arabalarının daha pratik bir yönünü,
yani meşhur sürüş kalitelerini inceleyelim.
Havanın elastikiyeti ve suyun esnekliği,
Citroën'in hidropnömatik süspansiyonunda rahatınız için bir araya getirilir.
Aslında savaş sonrası Fransa'sında
yollar o kadar bozuktu ki
Fransız otomobil üreticileri
bununla baş edecek süspansiyon sistemleri geliştirmek zorunda kalmıştı.
Daha önce belirttiğim gibi,
Citroën 2CV sürülmüş bir tarladan geçerken
bir sepet yumurtayı
kırmadan taşıyabilirdi.
Benim CX'ime gelince,
resmen gelmiş geçmiş en konforlu
sürüşe sahip.
Şu sahneyi hayal edin,
tropik bir kumsalda şezlongda uzanmışsınız.
Hava sıcak, dalgaların beyaz kumları okşadığını duyabiliyorsunuz.
Öğle yemeğine yarım şişe şarap
eklemişsiniz ve öğleden sonra uyuklamaktan başka
işiniz yok.
Citroën CX sürmek
işte böyle bir şey.
İnanılmaz derecede rahat.
Hatta dendiğine göre
Citroën'imdeki hidropnömatik sistem o kadar iyi ki
araba parke taşlı bir yolda son sürat giderken
iki kişi bagajda oturup bir bombayı etkisiz hâle getirebilir.
Böyle dediğinden emin misin?
Kesinlikle.
Süspansiyon sistemi öyle iyiydi ki
Citroën onu Rolls-Royce'a sattı, onlar da Shadow'da kullandı.
Hazır mısınız?
Çünkü parke taşlı yola geçiyoruz şimdi.
Bu mutlak bir incelik ve hassasiyet gerektiriyor.
Evet.
Tanrım, göz ameliyatı yapmak gibi.
Tek yanlış hareket...
Oynatma.
Çok dikkatli bir şekilde
bu kabloları ayıracağım.
Milim milim.
Anlamamız lazım... En az bir tanesi sahte.
Ani sarsıntı olmamalı.
Sekiz saniye kaldı. Bir karar vermek zorundayım.
Titreyen araba değil, benim.
Şimdi yapmalıyım.
Yapacağım.
-Yaptınız mı? -İyi oldu. Evet.
-Mükemmel. İşte budur. -Biz yolda mıydık?
Tam da bu.
Tam da bunu diyorum.
Bu konuyu daha da pekiştirmek için
aynı tür bir bombayı
bir BMW'nun arkasında koyup
iki genç ofis çalışanından onu etkisiz hâle getirmelerini istedik.
-Kessene şunu! -Kesemem!
...kabloya ulaşamıyorum!
Kahretsin!
İşte budur.
Grand Tour'da çalışmak isterseniz bize yazın.
Adres, "Sizinle ölümüne çalışırım."
Yazık oldu, iyi çocuklardı.
İyi yerlere geleceklerini düşünmüştüm.
-Onları solumak istemezdim. -Şey...
Gençlerin ebeveynlerine
acılı mektuplar yazdıktan sonra,
sıradaki önemli deneyimiz için Kent'e doğru yola çıktık.
Yolda da çok hayran olduğumuz bir Fransız özelliğini
inceleme fırsatı bulduk.
Yönetilmeyi ısrarla reddediyorlar.
De Gaulle bir keresinde şöyle sormuştu,
"246 çeşit peyniri olan bir ülkeyi nasıl yönetirsiniz?"
Açıkça görünen o ki
bu imkânsız.
1988 yılında Britanya'da ehliyet puan sistemini
başlattığımızda
herkes "Peki." dedi.
Ama benzer bir sistemi 1990'larda Fransa'da
başlattıklarında
herkes hemen arabasına atlayıp otoyolları ablukaya aldı.
Bu, sosyal medyada organize edilmedi
çünkü o zamanlar öyle bir şey yoktu. İçgüdüsel bir şeydi.
Renault'nun başkanı Georges Besse
1986'da 21.000 kişiyi işten çıkarınca
dışarı çıkıp maltız yakmadılar,
onu vurdular.
2019'da,
Fransız hükûmeti önemli ana yollarda hız sınırını
saatte 80 kilometreye indirmeye karar verdi.
Fransızların yanıtı, sarı yeleklerini giymek oldu...
Sonra dışarı çıkıp
ülkedeki hız kameralarının yüzde 60'ını tahrip ettiler.
Yüzde 60!
Bazı yeni ekoloji kurallarını çiğneyen
kamyoncuları yakalamak için üst geçitlere konmuş kameralarınsa
yüzde 60'ını değil,
tamamını yok ettiler.
Düşünüyorum da Fransızların gıcıklığına hayranım.
Ben bayılıyorum.
Tekerlek kelepçeleri piyasaya sürüldüğünde
milletin kilide tutkal döktüğü,
böylece kesilmek zorunda kaldıkları doğru mu?
Şimdi Fransız olsam saatte 190 kilometre hızla giderdim.
Keşke arabam 190'la gidebilseydi.
Kısa süre sonra, Lydden Hill adlı
rallikros yarış pistine ulaştık.
GREV GİRMEYEN ÜLKEYE LE MEDECIN GİRER
Sıradaki deneyimizin laboratuvarı burasıydı.
Hepimiz biliriz ki hot hatchback'ler konusunda
Fransızlar bir numaradır.
Ama en iyisi hangisi?
Biz de motor sporları bağlamında bunu öğrenmek için buradayız.
Bu gayet makul, motor sporlarını Fransızlar icat etti zira.
İlk yarış orada yapıldı.
Grand Prix Fransızca. Le Mans Fransa'da.
Tüm motor sporlarının idari organı Paris'te.
Bugün elbette Fransız kurallarına bağlı kalacağız.
Plan basit, 20 turluk bir yarış.
Ben bir Peugeot 205 GTi 1.6 süreceğim.
Jeremy, Peugeot 306, GTi 6.
James de Renault Sport Clio 172 Cup kullanacak.
Yarışacağımız arabalar Saxo VTS...
206 GTi...
Ve Renault Sport Mégane.
LE DOMAL FİTİLLERİ ROTHHOMMES YARIŞ TAKIMI
Bunları ofisten üç kişi kullanacak.
Editörümüz, zira bu metni o yazdı.
Yapım asistanımız, zira kendisi Fransız.
Son olarak da Abbie, kadrolu yarış sürücümüz.
Hepimiz arabalarımıza binince
önemli deney nihayet başlayabilirdi.
Yola çıktık.
Öğle yemeği galiba.
Çayırdaki stantlarda yol kenarında yenecek basit yiyecekler sıralanmıştı.
James, Châteauneuf-du-Pape mı istersin yoksa 1962 Petrus mu?
Yarışın ortasında mı?
Öyle diyorsun ama...
Fransa'da iş yerlerinde alkol yasak, haklısın
ama şarap, bira ya da brendi içmeye izin var.
Yani şöyle demişler, "Bira, şarap ve brendi dışında
-"içki içemezsiniz." -"Onlar yerli."
-Cin ya da votka içemezsiniz. -Evet. Yabancı içki.
Evet.
Fransa'da en sevdiğim kanun,
hafta sonu işle ilgili e-posta göndermenin yasak olması.
-Bu yasak mı? -Kanunen.
Tatilin tadını çıkar diye mi?
Evet. Aynen öyle.
Şunu söyleyeyim, bu yarışta hâlihazırda ikinci sıradayım.
Ben sonuncuyum. Kötü start aldım.
Sana demiştim, 205 GTi harika bir araba
ama 306 GTi kadar değil.
Evet, bütün dünya bu kuramla aynı fikirde.
Hayır, dur, herkes 205'in en üstün hot hatchback olduğunu kabul eder.
-Katılıyorum, üstün bir hot hatchback. -Üstün bir hot hatchback olamaz.
-O en... -Ama pek az kişi şunun farkında,
benim sürdüğüm 306 GTi
gerçekten en iyi Fransız hot hatchback'i.
Bu bilgi yayılmamış mı?
-Kimse farkında değil. -Yani...
Sex Pistols ile New York Dolls gibi.
Öğle yemeğini bitirip biraz kestirdikten sonra
yarışa devam ettik.
Yola çıktık.
Başa baş bir yarış.
Şimdi bayağı Fransız tozu yutuyorum.
Hadi, hadi. Hay içine...
206 GTi'ı kullanan Fransız stajyer Marguerite.
Ama tam işler kızışmıştı ki
bir sorun çıktı.
Bir dakika. Burada neler oluyor?
Neler oluyor?
Anlaşılan pist görevlileri grevde.
O karışıklığı fırsat bilen James üç sıra öne geçti.
Eyvah, bayağı yaygara koparıyorlar, bakın.
Niye grev yapıyorlar ki?
Fransızlar söz konusu olunca kestirmek zor.
Balıkçılık kotaları, arazi,
hız kameraları.
Kendimi evimde hissettim.
Sonunda yarış direktörü öldürülünce
yerlerine döndüler ve yarış tekrar başlayabildi.
Şunu açıklığa kavuşturalım, buradaki bütün arabalar şahane
çünkü hepsi de Fransız hot hatchback'i.
Ama en iyisi benimki.
ABS yok, çekiş kontrolü yok ve spin attım!
7.000 RPM.
167 beygir gücü iş başında.
Richard Hammond şimdi "Beygir gücüm az." diye sızlanacak.
Gücüm az. Sadece 104 fren beygir gücüm var.
Porter beni bitirdi.
Editör tam bir Fransız hareketi yaptı.
Çekil yoldan! Çekil!
Bu o, Fransız kadın.
Şunu belirtmeliyim ki Marguerite bunu daha önce hiç yapmamıştı,
yani Fransız deliliği doğuştan.
Ama şurada ufak bir hata yaptı ve onu bozguna uğratacağım.
Bonjour madam.
Hammond ve May ofis çalışanlarıyla kapışırken
Abbie ve ben ön tarafta liderlik için yarışıyorduk.
Kararlı yüz.
Hız.
Yarış sürücüsü olabilirsin ama bende fazladan 40 beygir gücü var.
Olamaz. Bir dakika.
Galiba panelim çıkıyor ama buna gerek yoktu bence.
Fransız arabalar fazlalıkları üzerlerinden atıyor.
Tamponlar, elektrikli pencereler falan.
Geriye müthiş sağlam bir transmisyon ve motor kalıyor.
İşte benim için bir fırsat.
Benim için değilmiş.
Evet, bana hareket çekti. Tam bir Fransız kadını.
Harbiden öyle.
Tanrım, bu çok güzel.
Çuvalladı!
Seni dişi köpeğin oğlu! Üretken biçimde uzaklaş.
Son turlara yaklaştığımızda
nihayet James'in çok daha güçlü Renault'sunu geçtim.
Öyleyse James'ten bir replik çalayım. "Hadi küçük Pug."
Ama sonra...
Durdu.
Ne oldu şimdi?
Eyvah.
Grev yapıyor.
Yarışın son iki turuna girerken
James hâlâ
şen şakrak Fransız çaylak tarafından aşağılanıyordu.
Ben de hâlâ galibiyet için Abbie'yle kapışıyordum.
BOŞUNA TWITTER'DA YAZMAYIN,
EVET, BELÇİKALI OLDUĞUNU BİLİYORUZ.
Kahretsin!
Hay aksi!
Evet. Güçlü Peugeot önde!
Hadi!
Hayır!
Evet, Saxo kazandı.
Ama önemli değil
çünkü hepimiz çok eğlendik.
Ayrıca
önemli bir şeyi vurguladık.
Fransızlar kafayı yemediklerinde muhteşem arabalar
yapabiliyorlar. Ne var ki
bazen kafayı yediklerinde de muhteşem arabalar yapabiliyorlar.
İşte karşınızda en muhteşem Fransız arabası...
SM.
Bir Citroën coupé ama kaputun altında
2,7 litrelik Maserati V6 var.
Esasen Fransız-İtalyan.
Ve bu, işe yarayabiliyor.
Jean Alesi Fransız-İtalyan.
Olivier Giroud, Eric Cantona ve David Ginola da öyle.
İş görüyor.
Evet. Onlarda
Fransız karmaşıklığı ve İtalyan kırılganlığı var.
Öyle.
Karmaşıklığa bir örnek, bunda gaz kelebeği bağlantısı yok.
Şey, aslında var
ama bir çubuk, sonra biraz kablo,
bir çubuk daha, sonra da egzoz manifoldundan geçiyor.
Öyle.
-Motor iptal. -Sonra çıkıyor.
Şu da iyi, kaputun altındaki tüm kablolar siyah,
nereden gelip nereye gittiği asla anlaşılmıyor.
Hepsi siyah. Bilemedim.
Anlaşılmıyor ama çalışıyor!
Şuradaki "dur" ışığını seviyorum.
En büyük dur işareti.
-Evet, hiç... -"Dur işte!"
"Birçok şeyden birinde yine sorun var."
Öyle diyor.
"Bu kocaman ışık sana durmanı söylüyor."
"Ne bekliyordun ki?
"Bu anın geleceğini biliyordun.
"Hemen dur yoksa ölürsün."
Ama görünüşten bahsedebilir miyiz?
Gelmiş geçmiş en güzel arabalardan biri.
Bazı açılardan bir nevi hantallık var,
daha önce de demiştim ama esas güzellik şeyden ibaret değil...
-Şu internetteki sahte... -Hayır.
...tamamen simetrik şeyler. Bunda bir köşelilik var.
Çarpıcı.
SM sahibi olanların listesine bayılıyorum.
-İyi mi? -Eklektik.
Graham Greene, Brejnev,
Haile Selassie,
Lee Majors, yani Altı Milyon Dolarlık Adam, John Barry,
yani Bond'ları yazan adam.
Idi Amin'de yedi tane varmış.
Yedi SM.
Bir ihtimal biri çalışır diye.
Ama bu gerçekten ilginç.
The Stones'tan Bill Wyman.
U2'dan Adam Clayton
ve Coldplay'den Guy Berryman.
Hepsi basçı ve hepsinin de SM'i varmış.
Çünkü hiç kimse basçılara bakmaz.
Her zaman arkada dururlar.
"Soliste bakmayı bırakın.
-"Benim bir SM'im var." -"Bana bakın!"
Evet!
-Bu arabaya bayılıyorum. -Bundan istiyorum.
Bunu istediğini hissedebiliyorum, şu taraftan o enerji geliyor.
Bence bir tane almalısın, böylece ona bakabilirim.
Çok özel bir şey.
Onlardan biriyle ortaya çıkmayı
amaçlayacak biri
-olmak istiyorum. -Asla olamazsın.
-Yok. -Ama iyimser biri olursun.
İnsanlar görünce
iyimser bir budala olduğunu varsayar.
-Evet. -Ki öyle sayılırım.
Şu sorudan yola çıkmıştık,
"Fransızların sorunu ne?"
Cevap şu,
aslında onlarda bir sorun yok.
Yemeklerini, şaraplarını, gıcıklıklarını seviyoruz.
Üstelik anlaşılan
arabalarının çoğunu da seviyoruz.
Ama hepsini sevdiğimiz sanılmasın.
Çünkü sevmiyoruz.
Bu bir Citroën Pluriel, ondan nefret ediyoruz,
kısmen korkunç olduğu için ama esasen
saçma sapan tavanı yüzünden.
Muhtemelen üstünün katlanarak açıldığını sanıyorsunuz.
Normal bir üstü açılan arabada öyle olurdu.
Ama öyle değil.
İşte burada.
Tamamen çıkarmak gerekiyor.
Sabah kalkıp "Hava güneşli, üstünü kaldırayım." deseniz
ve sonra yağmur yağmaya başlasa ne yapacaksınız?
Ya da yola çıktıktan sonra
"Güneş çıktı, açayım." deseniz
bunları nereye koyacaksınız? Tam bir Fransız gerzekliği.
Bu rezil şeyi Fransa'ya geri yollayıp
"Sizde kalsın." demek lazım.
Bunu söylemen ilginç çünkü Fransa
40 kilometre ötede. Buradan görebilirsin.
-Uzak değil. -Değil.
Keşke onu oraya atacak bir şeyimiz olsaydı.
Bir dakika!
Evet ya!
Yaklaşık 20 metre yüksekliğindeki 32 tonluk mancınığımız
elbette bu işi yapacak kadar büyüktü.
Ama yüklemek boşa vakit harcamak olurdu,
yani iş makinesi getirmek gerekiyordu.
Ah, evet.
Vinçlere bayılırım ben.
James nerede?
Bekle.
Bu programda hiç görmediğimiz kadar hızlı hareket eden James
mancınığı Hammond'ın vincine
bağlamaya koyuldu.
Teşekkür ederim.
-Emniyet kemeri var, değil mi? -Tabii. Neredeyse iki metre yukarıda.
-Bağladın mı? -Hazır mıyız?
Evet.
Bu hallolunca pratik birinin
müthiş makinemizin ardındaki mühendisliği anlatması gerekti.
Evet, şöyle olacak...
Hammond bunu kaldıracak
ve bu 12 tonluk ağırlık
şöyle...
Yoksa o tarafa mı gidecek?
Hayır, bu tarafa.
Kol aşağı inecek,
sonra kabloyu kolun ucuna...
Arabaya mı bağlayacağız?
Her şey açıklığa kavuşunca
Pluriel'i almaya gitti.
Ne yapıyorsun?
-Öbür uca gidecek. -Jeremy, o yanlış uç!
-Ne? -Yanlış yerde.
Diğer uçta olmalı.
Hayır, Fransa şu tarafta.
Alttan çekilecek, sonra şöyle gidecek.
-Bu taraftan başlıyor. -Sonra şöyle...
-Böyle. -Buradan başlamıyor mu?
Hayır. Şuradan başlıyor.
Hayır!
Titiz bir çalışma.
İşte bu. Hayır, değil.
Üstün zekâ.
-Evinde bunlardan yok muydu? -Var.
Evet, bu daha iyi.
-Kalp cerrahı işi bitirdiğinde... -Evet?
Damarı damara tutturur,
sonra diker, hiç böyle görünmez.
-Ne? -Hassas bir iş çıkardığın
söylenemez, değil mi?
Evet.
Kaldırıyorum!
-Dur. -Dur.
Tanrım, bu çok karmaşık!
Dur.
Üçümüzün de oldukça erkeksi olduğu ortaya çıktı.
Evet ya!
Ağır parça
yerine kaldırılıp araba
önemli bir şeye bağlanınca
nihayet fırlatmaya hazırdık.
Bunu çektiğimde araba kavis çizerek
-Fransa'ya mı gidecek? -Ya.
-Aynen. -İşe yararsa
tarihin en hızlı Pluriel'i olacak.
Açık ara.
Hazır mıyız?
Halatın boşunu al.
İşte geliyor.
-Olur öyle. -Boşunu al.
Erkeksi, bilirsin.
İşte yine geliyor.
-Tut, tut... -Elastik bu.
-Yanlış ipi tuttuk. -Ben sayarım.
"Üç, iki, bir." Hadi, deneyelim...
Hazır mısın? Üç, iki, bir.
İşte gidiyor!
Evet!
Güzel, işte orada. Buldum. İşte orada.
Durun.
Nereye gitti? Gören var mı?
Orada!
Hadi be.
Pekâlâ, bu korkunç hayal kırıklığıyla...
Louis için.
-Louis kim? -O.
Louis için. Bitirme vakti.
İzlediğiniz için teşekkürler.
Görüşmek üzere. Sağlıcakla kalın.
-Fransa'ya gitmeyiz, değil mi? -Bir süre gitmesek iyi olur.
Alt yazı çevirmeni: Selen Akhuy
Proje Kontrol Sorumlusu Berkcan Navarro